ISET-PI-მ განაახლა საქართველოს მშპ-ის, სავაჭრო ბალანსისა და ინფლაციის პროგნოზი 2020 წლის მეოთხე კვარტალში და 2021 წლის პირველი კვარტლის ზრდის პროგნოზი.
საქართველოში მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდის, სავაჭრო ბალანსის და ინფლაციის მთავარი პროგნოზი:
- მშპ-ს რეალური ზრდის ტემპი 2020 წლის ოქტომბერში იყო -3.9% წელიწადში. შესაბამისად, 2020 წლის პირველი ათი თვის სავარაუდო რეალური მშპ იყო -5.1%.
- საქსტატმა ცოტა ხნის წინ გამოაქვეყნა 2020 წლის პირველი და მეორე კვარტლის რეალური მშპ-ს ზრდის წინასწარი შეფასება. 1-ლი და მე-2 კვარტლების ზრდის ტემპები შეცვლილი იყო 2.2%-მდე (0.1 პროცენტული პუნქტით) და -13.2%-მდე (0.9 პროცენტული პუნქტით).
- განახლების შედეგად, 2020 წლის მე-4 კვარტლის ზრდის პროგნოზი უცვლელი დარჩა -3.3%. მეორე ISET-PI პროგნოზი 2021 წლის 1-ლი კვარტლისთვის ითვალისწინებს მშპ-ს -1,6%-იან ზრდას.
- ოქტომბრის მონაცემებზე დაყრდნობით, 2020 წელს ველოდებით წლიურ ზრდას -4,6%-ით, წინა პროგნოზთან შედარებით 0,2 პროცენტული პუნქტით ნაკლები.
ბოლო პროგნოზის მიხედვით ISET-PIსაქართველოს მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდა 2021 წლის პირველ კვარტალში -1,4%-დან -1,6%-მდე შემცირდა. ეს კორექტირება ძირითადად აიხსნება საქსტატის მიერ I და II კვარტლის ზრდის ტემპების ქვევით გადახედვით (შესაბამისად 0.1 და 0.9 პროცენტული პუნქტით).
წინააღმდეგ შემთხვევაში, ოქტომბრის მონაცემებით, რამდენიმე ცვლადი მნიშვნელოვნად შეიცვალა, რაც გავლენას ახდენს ზრდის პროგნოზებზე.
საბანკო დეპოზიტები ეროვნულ და უცხოურ ვალუტაში საქართველოში
ცვლადების პირველი ნაკრები, რომელიც ზომიერ გავლენას ახდენს ჩვენს პროგნოზზე, ეხება საბანკო დეპოზიტებს ქართულ და უცხოურ ვალუტაში კომერციულ ბანკებში. ყველა კატეგორიის დეპოზიტებმა ეროვნულ ვალუტაში (მიმოქცევაში მყოფი ვალუტის გარდა) ოქტომბერში წინა წლის ანალოგიურ ზრდას აჩვენა.
კერძოდ, ეროვნულ ვალუტაში მოთხოვნამდე დეპოზიტები ყოველწლიურად გაიზარდა 3.5%-ით, ხოლო ვადიანი დეპოზიტები წელიწადში 73.6%-ით. შესაბამისად, ეროვნულ ვალუტაში დეპოზიტების მთლიანი მოცულობა წელიწადში 27.1%-ით გაიზარდა.
ამავე პერიოდში, ვადიანი დეპოზიტები ყოველთვიურად 0,6%-ით შემცირდა, ხოლო მოთხოვნამდე დეპოზიტები და მიმოქცევაში არსებული ნაღდი ფული, შესაბამისად, წინა თვესთან შედარებით 4,2%-ით და 9,2%-ით შემცირდა.
ასევე წაიკითხეთ: საქართველოს უძრავი ქონების ბაზრის ანალიზი 2021 წელი
შიდა ვალუტაში დეპოზიტებისგან განსხვავებით, მთლიანი უცხოური ვალუტით დეპოზიტები შედარებით ზომიერად გაიზარდა – წინა წლის ანალოგიურ თვესთან შედარებით 19.4%-ით. ამავე პერიოდში, თითქმის ყველა კატეგორიის უცხოურ ვალუტაში დეპოზიტები ყოველწლიურად 10%-ზე მეტით გაიზარდა. უცხოურ ვალუტაში დეპოზიტების წლიური ზრდა ძირითადად ეროვნული ვალუტის მკვეთრი გაუფასურებით არის განპირობებული.
თუმცა, გაცვლითი კურსის ეფექტის გამორიცხვის შემდეგაც, ზრდის ტემპი შესამჩნევი რჩება. შედეგად, დეპოზიტების დოლარიზაცია თვეში 0,6 პროცენტული პუნქტით გაიზარდა და წელიწადში 1,7 პროცენტული პუნქტით შემცირდა. მიუხედავად დადებითი წლიური ტენდენციებისა, დეპოზიტებთან დაკავშირებულ ცვლადებს მაინც ჰქონდათ მცირე უარყოფითი წვლილი რეალური მშპ-ს ზრდაში ჩვენი მოდელის მიხედვით.
დღგ-ის ბრუნვის პროგნოზი საქართველოში 2021 წელს
სხვა საპროცენტო ცვლადების კუთხით, დღგ-ის ბრუნვა ოქტომბერში წლიურად 3.8%-ით შემცირდა და თვეში 13.8%-ით გაიზარდა. შესაბამისად, ამ ცვლადს უარყოფითი წვლილი ჰქონდა მშპ-ს რეალურ ზრდაში.
რეალური ეფექტური კურსი ქართული ლარი – აშშ დოლარი
ოქტომბერში რეალური ეფექტური გაცვლითი კურსი (REER) ოდნავ გამყარდა 0.8%-ით მ/მ-ით და წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით დიდწილად სტაბილური დარჩა. აღსანიშნავია, რომ ლარის რეალური კურსი ევროსა და დოლართან მიმართებაში ყოველთვიურად 0.6%-ით და 0.7%-ით, ხოლო წლიურად შესაბამისად 10%-ით და 5.5%-ით გაუფასურდა.
ამის საპირისპიროდ, REER გაიზარდა მის ორ ძირითად სავაჭრო პარტნიორთან შედარებით: თურქეთთან (თვეში 2.4%-ით და წელიწადში 17.1%-ით) და რუსეთთან (თვეში 1.4%-ით და წელიწადში 11%-ით). REER-ის შემცირება, როგორც წესი, დაკავშირებულია შიდა საექსპორტო საქონლის კონკურენტუნარიანობის მატებასთან საგარეო ბაზრებზე, მაგრამ ასევე იწვევს იმპორტირებულ საქონელზე უფრო მაღალ ფასებს.
მთლიანობაში, REER-თან დაკავშირებულმა ცვლადებმა მცირე უარყოფითი წვლილი შეიტანა რეალური მშპ-ს ზრდის პროგნოზებში.
საქართველოს საგარეო ვაჭრობის მაჩვენებლები 2021 წელს
2020 წლის ოქტომბერში საქართველოს ექსპორტი წინა წელთან შედარებით 2.2%-ით შემცირდა, რაც ძირითადად გამოწვეული იყო მსუბუქი და სატვირთო მანქანების, ასევე ალკოჰოლური სასმელების სომხეთში ექსპორტის/რეექსპორტის შემცირებით; სამგზავრო მანქანები, თამბაქოს და ნახშირბადოვანი ფოლადის წნელები აზერბაიჯანში; მანქანები, მედიკამენტები, ყურძნის ნატურალური ღვინოები და მინერალური წყლები ყირგიზეთის რესპუბლიკაში; და ფეროშენადნობები და გაყინული ცხვრის/თხის ხორცი ირანში.
ამავდროულად, მნიშვნელოვნად გაიზარდა საქართველოს ექსპორტი ჩინეთში (ძვირფასი ლითონებისა და სპილენძის მადნებისა და კონცენტრატების გაზრდილი ექსპორტის/რეექსპორტის გამო) და საუდის არაბეთში (ცოცხალი ცხოველების ექსპორტის გაზრდის გამო).
2020 წლის ბოლოს საქართველოში საქონლის იმპორტი 23.5%-ით შემცირდა., რაც გამოწვეული იყო რუსეთიდან ნავთობისა და საწვავის პროდუქტების იმპორტის შემცირებით (ძირითადად საერთაშორისო ბაზარზე ნედლი ნავთობის ფასების მნიშვნელოვანი წლიური კლების გამო). სხვა იმპორტი დაზარალდა: სამგზავრო მანქანები აშშ-დან; სპილენძის მადნები და კონცენტრატები ბრაზილიიდან; ნავთობის კოქსის ბიტუმი და მოსაპირკეთებელი ფილები ირანიდან; და მანქანები გერმანიიდან.
პირიქით, ქართული ძვირფასი ლითონებისა და კონცენტრატების იმპორტი სომხეთიდან; ყოველწლიურად იზრდებოდა აზერბაიჯანიდან ნავთობისა და სპილენძის მადნებისა და კონცენტრატების წარმოება. შესაბამისად, სავაჭრო დეფიციტი მკვეთრად შემცირდა წელიწადში 34,8%-ით და $393,5 მლნ. მთლიანობაში, ვაჭრობასთან დაკავშირებულმა ცვლადებმა დადებითად შეუწყო ხელი მშპ-ს ზრდის პროგნოზს.
2021 წელს საქართველოში ფულადი გზავნილების შემოდინების ანალიზი
წლის დასაწყისში ფულადი გზავნილების შემოდინების მნიშვნელოვანი შენელების შემდეგ, ფულადი გზავნილების შემოდინებამ ივნისში დაიწყო ზრდა. ოქტომბერში ფულადი გზავნილები წინა წელთან შედარებით 18,6%-ით გაიზარდა და $181,7 მლნ.
ამ ზრდის ძირითადი წყაროები იყო უკრაინა (151.9% წ/წ, წვლილი 4.3 წ. წ.), იტალია (30.9% წ/წ, 4.2 გვ.), აშშ (39.5% წ/წ, 3.9 გვ. წ.), საბერძნეთი (23.6% წ/წ. 7, 6% (წ./წ. 2.5), 2.5% 2.2 გვ.წ.), აზერბაიჯანი (145.1% წ/წ, 2.1 გვ.) და თურქეთი (26% წ/წ, 1.4 გვ.).
ასევე წაიკითხეთ: თბილისი ენერჯი საქართველოში გაზის ტარიფს არ გაზრდის
ამავდროულად, ფულადი სახსრების შემოდინება შემცირდა ყირგიზეთის რესპუბლიკიდან (83.1% წ/წ, -1.7 პ.წ.), რუსეთიდან (7% წ/წ, -1.7 გვ. წ.) და ყაზახეთიდან (44% წ/წ, -0.9 გვ. წ. წ.). ზრდის პერსპექტივაში მნიშვნელოვანი დადებითი წვლილი შეიტანა ფულადი გზავნილების ნაკადების აღდგენამ.
საერთაშორისო ვიზიტები და ტურიზმი საქართველოში 2021 წელს
ტურისტების მოგება და შემოსავალი მკვეთრად შემცირდა მრავალი მოგზაურობის აკრძალვის, ასევე პოტენციური ტურისტების მიერ მიღებული სიფრთხილის გამო. მაშ, როგორი იქნება საერთაშორისო ვიზიტებისა და ტურიზმის პროგნოზი საქართველოში 2021 წელს?
ოქტომბერში უცხოელი ტურისტების რაოდენობა ყოველწლიურად 92,5%-ით შემცირდა (რუსეთის [-17,1 პ.წ.], აზერბაიჯანის [-17,4 პ.წ.], სომხეთის [-16,8 პ.წ.] და თურქეთის [-10,2 პ.წ. მთლიანობაში, ვიზიტორთა და ტურისტების რაოდენობის მკვეთრმა კლებამ, ტურისტული ხარჯების მკვეთრ კლებასთან ერთად, მნიშვნელოვანი უარყოფითი წვლილი შეიტანა ზრდის პროგნოზში.
ინფლაცია საქართველოში 2020 წელს
საქართველოში 2020 წლის სამომხმარებლო ფასების ინფლაციამ ოქტომბერში 3.8% შეადგინა, რაც ოდნავ აღემატება პროგნოზირებულ 3%-ს. აღსანიშნავია, რომ ინფლაციამ მიზნობრივ მნიშვნელობას მიუახლოვდა 2020 წლის ბოლოს. CPI ინფლაციის დაახლოებით 1,5 პროცენტული პუნქტი ასოცირდება სურსათის ფასებთან (5,4% წლიური ზრდა), ხოლო თამბაქოს ფასმა წვლილი შეიტანა 0,4 პროცენტული პუნქტით (13,5% წლიური ზრდა). თუმცა, წლიური ინფლაციის მაჩვენებელზე შესამჩნევი უარყოფითი წვლილი (0,6 პროცენტული პუნქტი) ნავთობის ფასების კლებამ (წლიურად 16,7%) შეიტანა.
ეს უკანასკნელი ტენდენცია ძირითადად გლობალურ ბაზარზე ნავთობის ფასების მნიშვნელოვანი შესუსტების ანარეკლია (ევროპაში Brent-ის ნედლი ნავთობის ფასი (COP) ყოველწლიურად დაეცა 32,7%-ით). მთლიანობაში, CPI-თან დაკავშირებულმა ცვლადებმა დადებითი წვლილი შეიტანა მშპ-ს პროგნოზში.
ჩვენი პროგნოზირების მოდელი ეფუძნება წამყვანი ეკონომიკური ინდიკატორების (LEI) მეთოდოლოგიას. ჩვენ შევქმენით საქართველოს ეკონომიკის დინამიური მოდელი, რომელიც ვარაუდობს, რომ ყველა ეკონომიკური ცვლადი, მათ შორის თავად მშპ, განისაზღვრება მცირე რაოდენობის ფაქტორებით, რომლებიც შეიძლება ამოღებული იყოს მონაცემებიდან მშპ-ს ზრდის შეფასებების გამოქვეყნებამდე დიდი ხნით ადრე.
დატოვე კომენტარი
